Cách chọn hộp đựng thực phẩm bằng nhựa cho gia đình

Hướng dẫn chọn hộp nhựa đựng thực phẩm an toàn: cách đọc ký hiệu nhựa, khả năng chịu nhiệt và lựa chọn đúng loại cho đựng nguội, hâm nóng hay trữ đông.

Mỗi gia đình đều có vài chiếc hộp nhựa trong bếp để đựng cơm trưa, trữ đồ ăn thừa hoặc hâm nóng thức ăn trong lò vi sóng. Không phải chiếc hộp nhựa nào cũng phù hợp cho mọi mục đích, và việc chọn sai loại có thể ảnh hưởng đến chất lượng thực phẩm cũng như độ bền của hộp.

Bài viết này hướng dẫn cách đọc ký hiệu nhựa, đánh giá khả năng chịu nhiệt và chọn đúng loại hộp cho từng nhu cầu sử dụng trong gia đình, từ đựng nguội, hâm nóng đến trữ đông.

Để chọn hộp đựng thực phẩm bằng nhựa phù hợp, gia đình cần dựa vào ba yếu tố chính: ký hiệu nhựa in dưới đáy hộp (số từ 1 đến 7), khả năng chịu nhiệt của từng loại nhựa và mục đích sử dụng như đựng đồ nguội, hâm nóng bằng lò vi sóng hay trữ đông. Hộp ghi rõ an toàn thực phẩm và chịu nhiệt phù hợp thường đáng tin cậy hơn hộp không có nhãn rõ ràng.

Vì sao cần chọn đúng hộp nhựa đựng thực phẩm

Nắm được cách chọn hộp đựng thực phẩm bằng nhựa phù hợp giúp gia đình tránh được rủi ro không đáng có khi sử dụng hằng ngày. Nhựa là vật liệu phổ biến trong đồ dùng nhà bếp vì nhẹ, bền và giá hợp lý. Tuy nhiên, không phải loại nhựa nào cũng được thiết kế để tiếp xúc trực tiếp và lâu dài với thực phẩm, đặc biệt ở nhiệt độ cao hoặc nhiệt độ rất thấp.

Theo U.S. Environmental Protection Agency (EPA), trong khoa học độc chất học, hazard và exposure là hai yếu tố tách biệt nhưng cùng quyết định mức độ rủi ro thực tế của một hóa chất đối với sức khỏe con người. Nói cách khác, một loại nhựa có thể chứa thành phần hóa học nhất định (hazard), nhưng rủi ro thực tế còn phụ thuộc vào việc thực phẩm có tiếp xúc với thành phần đó ở mức độ và điều kiện nào (exposure), ví dụ như nhiệt độ, thời gian đựng hay số lần tái sử dụng.

Đây là lý do vì sao chọn đúng loại hộp theo mục đích sử dụng quan trọng hơn là chỉ nhìn vào việc hộp có phải nhựa an toàn hay không. Một hộp phù hợp để đựng đồ nguội trong tủ lạnh chưa chắc phù hợp để hâm nóng bằng lò vi sóng. Để hiểu rõ hơn về các loại nhựa an toàn đựng thực phẩm, gia đình nên bắt đầu từ việc đọc đúng ký hiệu in trên sản phẩm.

Đọc ký hiệu nhựa trên hộp đựng thực phẩm

Hầu hết hộp nhựa gia dụng có một ký hiệu tam giác kèm số từ 1 đến 7 in ở đáy hộp, thể hiện loại nhựa được sử dụng để sản xuất. Đây là thông tin đầu tiên cần kiểm tra trước khi mua hoặc tái sử dụng một chiếc hộp.

Trong các loại kể trên, nhựa PP (ký hiệu số 5) thường được khuyến nghị cho hộp đựng thực phẩm dùng nhiều lần nhờ khả năng chịu nhiệt ổn định hơn. Đây cũng là lý do nhiều sản phẩm gia dụng như bồn PP dùng trong gia đình sử dụng loại nhựa này cho các ứng dụng cần độ bền và an toàn với nước, thực phẩm.

Nếu hộp không có ký hiệu nhựa hoặc ký hiệu đã mờ, tốt nhất nên hạn chế dùng để đựng thực phẩm nóng hoặc trữ đông lâu dài, vì không thể xác định được giới hạn nhiệt độ an toàn của hộp.

Chọn hộp theo mục đích sử dụng cụ thể

Mỗi mục đích sử dụng trong gia đình đòi hỏi một tiêu chí chọn hộp khác nhau. Dưới đây là ba tình huống phổ biến nhất.

Hộp dùng để đựng thực phẩm nguội có cần chọn loại đặc biệt không?

Với thực phẩm nguội như rau củ, trái cây, đồ ăn đã nguội trong tủ lạnh, hầu hết các loại nhựa gia dụng thông thường đều có thể đáp ứng được vì không có yếu tố nhiệt độ cao tác động. Tiêu chí quan trọng hơn ở đây là độ kín của nắp hộp để tránh ám mùi và giữ độ tươi của thực phẩm.

Với nhu cầu trữ đồ ăn nguội số lượng lớn hoặc theo bữa, các dòng thùng nhựa đựng thực phẩm vuông chữ nhật thường được ưu tiên vì dễ xếp chồng gọn trong tủ lạnh và tủ bếp.

Hộp hâm nóng bằng lò vi sóng cần đáp ứng điều kiện gì?

Đây là tình huống đòi hỏi khắt khe nhất vì hộp phải chịu được nhiệt độ cao trong thời gian ngắn mà không biến dạng hoặc giải phóng mùi lạ. Chỉ nên dùng hộp có ghi rõ “an toàn lò vi sóng” (microwave safe) trên bao bì hoặc đáy hộp.

Nhựa PP (ký hiệu số 5) thường là lựa chọn phù hợp cho mục đích này nhờ khả năng chịu nhiệt tốt hơn PET hay LDPE. Tuyệt đối không hâm nóng hộp không có nhãn chịu nhiệt rõ ràng, kể cả khi hộp trông có vẻ cứng cáp, vì mức chịu nhiệt thực tế phụ thuộc vào thành phần nhựa và quy trình sản xuất mà mắt thường không thể đánh giá được.

Hộp trữ đông trong ngăn đá có yêu cầu riêng nào không?

Ở chiều ngược lại, hộp trữ đông cần chịu được nhiệt độ rất thấp mà không bị nứt, giòn hoặc biến dạng. Nên để lại khoảng trống nhất định trong hộp trước khi cấp đông, vì hầu hết thực phẩm chứa nước sẽ giãn nở khi đông đá, có thể làm nứt hộp nếu đổ quá đầy.

Hộp làm từ nhựa PP hoặc HDPE thường phù hợp hơn cho mục đích trữ đông dài ngày so với các loại nhựa mỏng, giòn ở nhiệt độ thấp.

BPA, PFAS và vi nhựa: những điều gia đình nên biết khi chọn hộp nhựa

Khi tìm hiểu về an toàn của hộp nhựa đựng thực phẩm, nhiều gia đình thường nghe nhắc đến các thuật ngữ như BPA, PFAS hoặc vi nhựa. Hiểu đúng những khái niệm này giúp lựa chọn hộp hợp lý hơn thay vì lo lắng quá mức hoặc chủ quan.

BPA (Bisphenol A) là một hóa chất từng được dùng phổ biến trong một số loại nhựa cứng và lớp phủ hộp đựng. Theo EFSA, cơ quan này đã đặt ngưỡng dung nạp hằng ngày (TDI) cho BPA là 0,2 nanogram/kg thể trọng mỗi ngày vào tháng 4/2023, thấp hơn đáng kể so với mức cũ, và EFSA cho rằng người tiêu dùng ở mọi nhóm tuổi với mức phơi nhiễm trung bình và cao đều vượt ngưỡng mới này.

Tuy nhiên, FDA lại đưa ra đánh giá khác: theo FDA, cập nhật tháng 4/2023, BPA vẫn an toàn ở mức hiện diện hiện tại trong thực phẩm với các mục đích sử dụng đã được phép. FDA cũng lưu ý rằng việc ngừng cho phép BPA trong bình sữa trẻ em, cốc tập uống và bao bì sữa công thức trước đây là do nhà sản xuất tự nguyện bỏ các ứng dụng này, không phải vì cơ quan này kết luận chúng không an toàn.

Sự khác biệt giữa hai đánh giá trên cho thấy đây vẫn là lĩnh vực còn nhiều tranh luận khoa học. Với người tiêu dùng, cách tiếp cận thực tế là ưu tiên hộp ghi rõ “BPA-free” khi có lựa chọn, đặc biệt với hộp dùng để hâm nóng thường xuyên.

PFAS là nhóm hóa chất khác thường được nhắc đến trong các sản phẩm chống dính hoặc chống thấm. Theo US EPA, PFAS (per- and polyfluoroalkyl substances) là nhóm hóa chất dùng rộng rãi, rất bền và phân hủy rất chậm trong môi trường. Với hộp đựng thực phẩm gia dụng thông thường, PFAS không phải thành phần phổ biến, nhưng gia đình vẫn nên lưu ý khi chọn các sản phẩm có lớp phủ chống dính kèm theo.

Về vi nhựa, báo cáo của WHO (2019) về vi nhựa trong nước uống ghi nhận còn nhiều khoảng trống kiến thức và khuyến nghị nghiên cứu thêm để đánh giá rủi ro sức khỏe một cách đầy đủ. Điều này có nghĩa là hiện chưa có kết luận chắc chắn về mức độ ảnh hưởng của vi nhựa từ hộp đựng thực phẩm, nhưng việc hạn chế dùng hộp nhựa đã trầy xước, cũ hoặc nứt vỡ vẫn là thói quen hợp lý để giảm thiểu nguy cơ không cần thiết.

Tiêu chí chọn hộp nhựa bền, dễ vệ sinh cho gia đình

Ngoài yếu tố ký hiệu nhựa và khả năng chịu nhiệt, một số tiêu chí thực tế khác cũng ảnh hưởng đến trải nghiệm sử dụng lâu dài.

• Độ trong suốt: hộp trong giúp dễ nhận biết thực phẩm bên trong mà không cần mở nắp, tiện lợi khi sắp xếp tủ lạnh.
• Thiết kế nắp kín: nắp có gioăng cao su hoặc khớp cài chắc chắn giúp hạn chế rò rỉ nước, mùi khi di chuyển.
• Khả năng xếp chồng: hộp vuông hoặc chữ nhật thường tiết kiệm diện tích tủ bếp hơn hộp tròn.
• Dễ vệ sinh: bề mặt nhẵn, ít góc cạnh giúp hạn chế thức ăn bám dính và dễ rửa sạch hoàn toàn.
• Độ bền sau nhiều lần sử dụng: hộp không bị ố màu, không biến dạng sau nhiều lần hâm nóng hoặc trữ đông là dấu hiệu chất lượng nhựa tốt.

Với gia đình có nhu cầu trữ thực phẩm số lượng lớn, việc kết hợp giữa hộp nhỏ dùng hằng ngày và các loại thùng nhựa dung tích lớn hơn để trữ đồ khô, thực phẩm dự trữ cũng là giải pháp hợp lý giúp tối ưu không gian bếp.

Những sai lầm thường gặp khi dùng hộp nhựa đựng thực phẩm

Một số thói quen phổ biến trong gia đình có thể làm giảm độ an toàn và tuổi thọ của hộp nhựa, dù xuất phát từ sự tiện lợi.

Tái sử dụng hộp dùng một lần là sai lầm thường gặp nhất. Các hộp nhựa mỏng đi kèm thực phẩm đóng gói sẵn (ký hiệu số 1) thường không được thiết kế để tái sử dụng nhiều lần hoặc đựng đồ nóng, dù trông vẫn còn nguyên vẹn.

Hâm nóng hộp không có nhãn chịu nhiệt cũng là thói quen tiềm ẩn rủi ro. Nhiệt độ cao có thể làm hộp biến dạng, nứt hoặc giải phóng mùi nhựa vào thực phẩm nếu không phải loại được thiết kế cho mục đích này.

Ngoài ra, dùng hộp đã trầy xước nhiều hoặc đổi màu để đựng thực phẩm trong thời gian dài cũng không nên tiếp tục, vì bề mặt trầy xước là nơi vi khuẩn dễ bám và khó vệ sinh triệt để. Khi hộp có dấu hiệu xuống cấp rõ rệt, nên thay mới thay vì cố gắng sử dụng thêm.

Tổng kết: ba bước chọn hộp nhựa đựng thực phẩm phù hợp

Chọn hộp đựng thực phẩm bằng nhựa phù hợp không đòi hỏi kiến thức chuyên sâu, nhưng cần vài thói quen kiểm tra cơ bản trước khi mua và sử dụng:

• Kiểm tra ký hiệu nhựa ở đáy hộp để biết loại nhựa và giới hạn sử dụng phù hợp.
• Chọn đúng loại theo mục đích: đồ nguội, hâm nóng vi sóng hay trữ đông đều có yêu cầu riêng.
• Ưu tiên hộp còn nguyên vẹn, không trầy xước và thay mới khi có dấu hiệu xuống cấp.

Để tìm hiểu sâu hơn về đặc tính của từng loại nhựa và mức độ phù hợp với thực phẩm, gia đình có thể tham khảo thêm thông tin về nguy cơ và phơi nhiễm hóa chất trong nhựa để có cái nhìn đầy đủ hơn trước khi lựa chọn sản phẩm cho gia đình.

Tìm hiểu thêm về các sản phẩm nhựa gia dụng tại MTV Plastic.

Câu hỏi thường gặp về cách chọn hộp nhựa đựng thực phẩm

Ký hiệu nhựa số mấy an toàn nhất cho hộp đựng thực phẩm? Không có một con số duy nhất “an toàn nhất” cho mọi trường hợp, nhưng nhựa PP (số 5) thường được ưu tiên cho hộp dùng nhiều lần nhờ khả năng chịu nhiệt tốt hơn.

Có nên dùng hộp nhựa không ghi ký hiệu để đựng thực phẩm không? Không nên, vì không thể xác định được giới hạn nhiệt độ và loại nhựa, đặc biệt khi cần hâm nóng hoặc trữ đông.

Hộp nhựa PP có hâm nóng bằng lò vi sóng được không? Phần lớn hộp nhựa PP có ghi rõ “an toàn lò vi sóng” đáp ứng được nhu cầu này, nhưng vẫn nên kiểm tra nhãn trên từng sản phẩm cụ thể.

BPA trong hộp nhựa có thực sự nguy hiểm không? Đây vẫn là vấn đề còn tranh luận: EFSA đưa ra ngưỡng an toàn thấp hơn trước, trong khi FDA cho rằng mức hiện diện hiện tại trong thực phẩm vẫn an toàn với các ứng dụng được phép.

Hộp nhựa dùng được bao lâu thì nên thay mới? Không có mốc thời gian cố định; nên thay khi hộp có dấu hiệu trầy xước nhiều, đổi màu, biến dạng hoặc nắp không còn kín.