Đồ nhựa dùng máy rửa bát: cách đọc ký hiệu và lưu ý

Cách nhận biết đồ nhựa dùng được máy rửa bát qua ký hiệu dưới đáy, loại nhựa nên và không nên cho vô máy, cách xếp đặt và lưu ý để hộp nhựa bền, an toàn.

Máy rửa bát, người miền Nam quen gọi là máy rửa chén, giúp gia đình bớt hẳn một việc mỗi tối. Nhưng không phải món đồ nhựa nào trong bếp cũng chịu được một chu trình rửa nước nóng rồi sấy khô. Nhiều nhà mới dùng máy được vài tuần đã gặp chuyện: hộp đựng cơm cong nắp, ly nhựa đục mờ, nắp bình nước méo đi, vặn không còn khít.

Muốn đồ nhựa vừa sạch vừa bền thì cần làm ba việc: đọc đúng ký hiệu dưới đáy, hiểu tính chất của từng loại nhựa và xếp đồ đúng ngăn, đúng chế độ. Làm được ba việc này, phần lớn đồ nhựa sẽ dùng lâu hơn mà không phải lúc nào cũng rửa tay.

Đồ nhựa dùng máy rửa bát được khi có biểu tượng máy rửa bát, thường là hình chén đĩa hoặc ly dưới tia nước, hoặc dòng chữ dishwasher safe do nhà sản xuất in. Nhựa PP (số 5) thường chịu nhiệt tốt hơn các loại nhựa gia dụng phổ biến khác. Chai PET (số 1), đồ PVC (số 3), LDPE (số 4), PS (số 6) và đồ dùng một lần nên rửa tay. Kể cả đồ có ký hiệu cũng nên xếp ở ngăn trên, tránh chế độ sấy nhiệt cao.

Vì sao nhựa dễ hư trong máy

Máy rửa bát làm sạch nhờ ba thứ cùng lúc: nước nóng, chất tẩy rửa chuyên dụng và tia nước phun mạnh. Rửa xong, nhiều máy còn có bước sấy bằng điện trở hoặc tận dụng hơi nóng còn lại trong khoang. Chén sứ, ly thủy tinh gần như không bị ảnh hưởng. Với đồ nhựa, mỗi thứ trong ba thứ đó đều gây hại theo một kiểu riêng.

Nhiệt làm nhựa cong vênh như thế nào?

Phần lớn đồ nhựa gia dụng làm từ nhựa nhiệt dẻo, tức là loại nhựa mềm ra khi gặp nóng và cứng lại khi nguội. Mỗi loại nhựa chịu được một mức nhiệt khác nhau. Khi nhiệt trong khoang máy vượt quá mức đó, thành hộp mỏng bắt đầu mềm, rồi bị chính sức nặng của nó hoặc tia nước đẩy lệch đi. Lúc nguội lại, nhựa giữ luôn hình dạng đã méo.

Đó là lý do nắp hộp thường hư trước thân hộp. Nắp mỏng, có gờ khóa và ron cao su, chỉ cần lệch một chút là đậy không còn kín. Đồ đặt gần thanh nhiệt ở đáy máy chịu nóng nhiều nhất nên cũng biến dạng sớm nhất. Một hộp nhựa dày, đặt ở ngăn trên, thường bền hơn hẳn so với cùng hộp đó đặt ở ngăn dưới.

Chất tẩy và tia nước ảnh hưởng gì?

Viên rửa và bột rửa dành cho máy thường có tính tẩy mạnh hơn nước rửa chén thông thường, vì máy không chà được như tay người. Rửa lặp lại nhiều lần, bề mặt nhựa có thể bị mờ, nhám và mất độ bóng. Ly nhựa trong suốt chuyển sang đục là dấu hiệu dễ thấy nhất của tình trạng này.

Tia nước áp lực gây ra chuyện khác. Đồ nhẹ như nắp hộp, muỗng nhựa, ly nhỏ rất dễ bị lật ngửa, hứng nước bẩn, hoặc rơi xuống đáy máy và chạm vào thanh nhiệt. Một chiếc nắp rơi trúng thanh nhiệt có thể chảy dính, vừa hư đồ vừa bốc mùi khét trong khoang máy, có khi phải tháo ra cạo mới sạch.

Đồ nhựa bị hư có còn nên dùng tiếp không?

Hộp cong vênh vẫn đựng đồ khô được, nhưng với thức ăn thì nên cân nhắc. Bề mặt trầy, nứt chân chim dễ giữ lại cặn bẩn và khó làm sạch hoàn toàn. Nhựa gặp nóng nhiều lần cũng có thể làm tăng lượng chất ngấm ra thức ăn. Phần này được phân tích kỹ hơn trong bài về nguy cơ và phơi nhiễm hóa chất trong nhựa; ở đây chỉ cần nhớ: đồ đã biến dạng rõ thì nên chuyển sang đựng đồ khô hoặc thay mới.

Cách đọc ký hiệu trên đồ nhựa

Dưới đáy hoặc trên nhãn đồ nhựa thường có hai nhóm ký hiệu. Nhóm thứ nhất là ký hiệu công dụng: dùng được máy rửa bát, lò vi sóng, ngăn đá tủ lạnh. Nhóm thứ hai là mã nhựa, hình tam giác ba mũi tên có số từ 1 đến 7 ở giữa. Chỉ ký hiệu công dụng mới khẳng định món đồ đó cho vô máy rửa bát được.

Biểu tượng máy rửa bát nhìn như thế nào?

Biểu tượng phổ biến nhất là hình chén đĩa hoặc ly đặt dưới các giọt nước hay tia nước, đôi khi nằm trong một khung vuông. Nhiều sản phẩm in thêm chữ tiếng Anh dishwasher safe, nghĩa là an toàn với máy rửa bát. Nếu có thêm chữ top rack only hoặc hình chỉ ngăn trên, món đồ đó chỉ được đặt ở ngăn trên, xa thanh nhiệt.

Biểu tượng có gạch chéo nghĩa là không được dùng máy. Mỗi hãng có thể vẽ biểu tượng hơi khác nhau, nên khi thấy hình lạ hoặc không chắc, cách chắc ăn nhất là đọc hướng dẫn trên bao bì hoặc trang thông tin của nhà sản xuất.

Mã nhựa số 1 đến 7 nói lên điều gì?

Mã nhựa là ký hiệu nhận dạng loại nhựa, đặt ra chủ yếu để phân loại khi tái chế. Con số này không phải chứng nhận an toàn hay chứng nhận chịu nhiệt. Tuy vậy, khi món đồ không có ký hiệu công dụng, mã nhựa giúp đoán được món đó có dễ hư trong máy hay không. Bảng dưới đây tóm tắt các loại nhựa thường gặp trong bếp.

Nhìn bảng sẽ thấy nhựa PP số 5 là lựa chọn dễ chịu nhất với máy rửa bát trong nhóm nhựa gia dụng phổ biến. Muốn tìm hiểu kỹ hơn từng loại khi dùng với thức ăn, có thể xem bài về các loại nhựa an toàn để đựng thực phẩm.

Không có ký hiệu thì xử lý thế nào?

Đồ không có ký hiệu công dụng, không rõ mã nhựa, hoặc ký hiệu đã mờ hết thì nên xem như không dùng được máy. Không rõ ký hiệu thì rửa tay là nguyên tắc đơn giản mà đỡ tốn tiền nhất. Rửa tay một chiếc hộp chỉ mất vài phút, còn thay một bộ hộp bị cong nắp thì vừa mắc vừa phiền.

Đồ nhựa nào nên và không nên cho vô máy

Biết ký hiệu rồi, việc tiếp theo là phân loại đồ trong bếp nhà mình. Nhóm dưới đây thường dùng được máy, với điều kiện có ký hiệu của nhà sản xuất và còn nguyên vẹn, không nứt, không cong.

• Hộp đựng thực phẩm nhựa PP: loại thành dày, có ký hiệu máy rửa bát; nên tách nắp và ron cao su ra rửa riêng.
• Ly, bình nước nhựa cứng: chỉ khi trên thân hoặc đáy ghi rõ dùng được máy; đặt úp ở ngăn trên.
• Rổ, khay, vỉ đá bằng PP: đồ dày, ít chi tiết nhỏ, thường chịu máy tốt hơn đồ mỏng.
• Dụng cụ bếp bằng nhựa chịu nhiệt: muỗng, vá, sạn có ký hiệu; để trong giỏ đựng muỗng cho khỏi rơi.

Nhóm sau đây nên rửa tay, kể cả khi trông có vẻ chắc chắn:

• Chai nước suối, chai nước ngọt: làm từ PET, thiết kế để dùng một lần, gặp nóng dễ co méo.
• Hộp xốp, ly và muỗng dùng một lần: mỏng, nhẹ, dễ chảy hoặc bay khắp khoang máy.
• Bình giữ nhiệt hai lớp vỏ nhựa: nước có thể lọt vào khe giữa hai lớp, khó khô và dễ bốc mùi.
• Đồ có in hình, dán decal: hình in dễ bong, phai sau vài lần rửa máy.
• Đồ có pin hoặc linh kiện điện tử: máy xay cầm tay, nắp có đèn báo, đồ chơi phát nhạc.
• Đồ ghép bằng keo hoặc có tay cầm gỗ: keo bung, gỗ nứt khi ngâm nước nóng lâu.

Thớt nhựa có cho vô máy rửa bát được không?

Thớt nhựa có ký hiệu thì cho vô máy được, nhưng thớt to và mỏng dễ cong khi gặp nóng, lại hay chắn tia nước khiến đồ phía sau rửa không sạch. Thớt đã có nhiều vết dao sâu thì nên cân nhắc thay, vì rãnh dao vừa giữ vi khuẩn vừa có thể làm bong ra hạt nhựa nhỏ. Chuyện này được nói rõ hơn trong bài về thớt nhựa và vi nhựa.

Đồ chơi nhựa của bé thì sao?

Đồ chơi nhựa cứng, liền khối, không pin, có ghi dùng được máy rửa bát thì có thể rửa ở ngăn trên, nên bỏ vô túi lưới hoặc giỏ để khỏi rơi. Đồ chơi có lỗ hở dễ đọng nước bên trong, như vịt bóp nhà tắm, thì nên rửa tay và phơi khô kỹ. Khi chọn mua đồ chơi mới, bài về đồ chơi nhựa an toàn cho trẻ có thêm các tiêu chí cần xem.

Cách xếp đồ nhựa và chọn chế độ rửa

Cùng một chiếc hộp có ký hiệu, xếp đúng hay sai chỗ có thể khiến tuổi thọ của nó chênh nhau rất nhiều. Vài thói quen dưới đây giúp đồ nhựa ít cong, ít đục và sạch hơn.

• Tráng sơ trước khi xếp: gạt bỏ cặn thức ăn, dầu mỡ đặc để chất tẩy không phải làm việc quá sức.
• Ưu tiên ngăn trên: càng xa thanh nhiệt ở đáy máy, nhựa càng ít chịu nóng trực tiếp.
• Úp miệng xuống và hơi nghiêng: nước thoát ra hết, không đọng lại trong lòng hộp hay đáy ly.
• Cố định đồ nhẹ: dùng giỏ đựng muỗng, kẹp hoặc chèn giữa các thanh giá để nắp, ly nhỏ không bị lật.
• Tách rời các bộ phận: nắp, ron cao su, van bình nước rửa riêng để sạch các khe kín.
• Không xếp chồng quá chặt: chừa khoảng trống để tia nước vào được từng món.

Nên chọn chế độ rửa nào cho đồ nhựa?

Nếu máy có chế độ rửa nhẹ, chế độ tiết kiệm hoặc chế độ nhiệt thấp, nên chọn khi trong máy có nhiều đồ nhựa. Với máy cho phép tắt hoặc giảm sấy nhiệt, tắt sấy nhiệt cao giúp nhựa ít biến dạng. Hết chu trình, hé cửa máy cho hơi nóng thoát ra và đồ nguội dần, nhựa sẽ ít bị sốc nhiệt hơn. Tên gọi và cách cài đặt mỗi máy mỗi khác, nên xem sách hướng dẫn đi kèm máy.

Vì sao đồ nhựa vẫn ướt sau khi sấy?

Nhựa giữ nhiệt kém hơn sứ và thủy tinh, nên khi khoang máy nguội dần, hơi nước dễ đọng lại thành giọt trên bề mặt nhựa. Đây là hiện tượng bình thường, không có nghĩa máy sấy hỏng. Cách xử lý đơn giản là lấy đồ sứ, thủy tinh ra trước, sau đó lau khô đồ nhựa bằng khăn sạch hoặc úp lên rổ cho ráo. Đừng tăng nhiệt sấy chỉ để đồ nhựa khô hơn, vì làm vậy dễ cong hộp.

Dấu hiệu nên thay và sai lầm hay gặp

Đồ nhựa dù có ký hiệu dùng được máy rửa bát cũng không bền mãi. Sau một thời gian, nên kiểm tra định kỳ để biết món nào còn dùng tốt, món nào nên chuyển sang việc khác hoặc bỏ đi.

Dấu hiệu nào cho thấy đồ nhựa cần thay?

• Cong vênh, nắp không kín: hộp không còn giữ thức ăn kín hơi, dễ đổ, dễ ám mùi tủ lạnh.
• Nứt chân chim, trầy sâu: vết nứt giữ lại cặn bẩn mà máy và tay đều khó làm sạch.
• Đục mờ, sần bề mặt: lớp mặt nhựa đã bị mòn sau nhiều lần rửa.
• Ố màu không tẩy được: vết cà ri, nước sốt cà chua bám sâu, chà mãi không ra.
• Mùi lạ không bay: rửa, phơi mấy lần vẫn còn mùi thức ăn cũ hoặc mùi nhựa.

Với đồ mới mua còn mùi nhựa, có thể xem bài về cách khử mùi nhựa mới nhanh chóng, hiệu quả, an toàn trước khi đưa vào dùng. Còn khi phải mua bộ hộp mới, nên đọc thêm cách chọn hộp đựng thực phẩm bằng nhựa để chọn loại có ký hiệu rõ ràng ngay từ đầu.

Những sai lầm nào làm đồ nhựa nhanh hư?

• Nghĩ nhựa cứng là chịu được máy: độ cứng không nói lên khả năng chịu nhiệt; nhiều ly nhựa cứng vẫn nứt khi rửa máy.
• Tin mã số 5 là chắc chắn: nhựa PP chịu nhiệt khá, nhưng hộp quá mỏng hoặc có chi tiết bằng vật liệu khác vẫn có thể hư.
• Xếp đồ nhựa ở ngăn dưới: ngăn dưới gần thanh nhiệt, nhựa chịu nóng nhiều nhất.
• Rửa chung với dao sắc: dao chạm vào làm trầy mặt hộp, ly nhựa trong.
• Để đồ nhựa nằm lâu trong máy kín: hơi ẩm đọng lại dễ sinh mùi, nhất là với nắp có ron cao su.

Phần lớn sai lầm trên đều sửa được bằng thói quen đơn giản: nhìn ký hiệu trước khi bỏ vô máy, xếp đồ nhựa lên ngăn trên và lau khô sau khi rửa. Làm đều tay vài lần là thành quen.

Câu hỏi thường gặp

Hộp ghi dùng được lò vi sóng có cho vô máy rửa bát được không?

Không nhất thiết. Ký hiệu lò vi sóng chỉ cho biết hộp chịu được việc hâm nóng thức ăn trong lò, còn máy rửa bát có thêm chất tẩy mạnh, tia nước áp lực và chế độ sấy. Hai điều kiện này khác nhau, nên nhà sản xuất in riêng từng ký hiệu. Hộp chỉ có ký hiệu lò vi sóng mà không có ký hiệu máy rửa bát thì nên rửa tay cho chắc.

Nhựa số 5 có chắc chắn dùng được máy rửa bát không?

Nhựa PP số 5 thường chịu nhiệt tốt hơn PET, LDPE hay PS, nên nhiều hộp PP được thiết kế để dùng với máy rửa bát. Tuy vậy, mã số 5 chỉ cho biết loại nhựa, không cho biết độ dày, phụ gia hay các chi tiết đi kèm như ron, khóa, tay cầm. Hộp PP mỏng hoặc không có ký hiệu công dụng vẫn có thể cong khi rửa máy.

Bình sữa và đồ ăn dặm của bé có rửa máy được không?

Chỉ nên rửa máy khi hướng dẫn của hãng ghi rõ là được. Bình sữa thường có núm ti, van và ron nhỏ, dễ bị tia nước đẩy văng hoặc rơi xuống đáy máy. Nếu rửa máy, hãy tháo rời từng bộ phận, cho vào giỏ chuyên dụng đặt ở ngăn trên. Với đồ của trẻ nhỏ, cần làm đúng các bước tiệt trùng mà nhà sản xuất khuyên.

Vì sao ly nhựa bị đục sau một thời gian rửa máy?

Ly nhựa đục thường do bề mặt bị chất tẩy và nước nóng làm mòn dần, cộng thêm cặn khoáng trong nước đọng lại khi khô. Một khi lớp mặt đã mòn, độ trong khó lấy lại được như cũ. Để chậm đục, nên đặt ly ở ngăn trên, chọn chế độ rửa nhẹ, không dùng quá liều chất tẩy và lau khô ngay sau khi rửa.

Rửa tay đồ nhựa sao cho đúng cách?

Dùng nước ấm, nước rửa chén thông thường và miếng bọt biển mềm. Tránh búi sắt hoặc mặt chà quá nhám vì dễ làm trầy nhựa, tạo rãnh giữ cặn bẩn. Với hộp ám dầu mỡ, có thể ngâm nước ấm một lúc trước khi rửa. Rửa xong, úp ngược cho ráo rồi mới đậy nắp cất đi, tránh để hộp còn ướt bị ám mùi.

Những điều cần nhớ

• Ký hiệu máy rửa bát là căn cứ chính: không có ký hiệu thì rửa tay.
• Mã nhựa chỉ để tham khảo: PP số 5 thường dễ chịu nhất, PET, PVC, LDPE, PS nên tránh rửa máy.
• Ngăn trên, chế độ nhẹ, hạn chế sấy nhiệt: ba thói quen giúp đồ nhựa bền hơn.
• Đồ cong, nứt, đục, ám mùi: nên chuyển sang đựng đồ khô hoặc thay mới.

Đồ nhựa trong bếp sẽ bền và sạch hơn khi được dùng đúng cách ngay từ đầu. Với nhu cầu sản phẩm nhựa cho sản xuất, kinh doanh hay công trình, MTV Plastic với hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực gia công nhựa chuyên nghiệp tại Hà Nội có thể tư vấn vật liệu PP, PE phù hợp. Tìm hiểu thêm về gia công nhựa theo yêu cầu tại MTV Plastic.

Liên hệ ngay MTV Plastic: Hotline 0918.710.622 để được tư vấn chi tiết về sản phẩm nhựa PP, PE và nhận báo giá cạnh tranh nhất.